Waarom werkhervatting na kanker zo vaak vastloopt
Terugkeren naar werk na kanker vraagt om het juiste tempo. Ontdek hoe werkgevers terugval & nieuw verzuim helpen voorkomen
Lees meer
De Nederlandse Federatie van Kankerpatiënten organisaties, NFK, vraagt sinds 2017 via het panel Doneer Je Ervaring aan mensen die kanker hebben of hebben gehad hoe het hen vergaat. Bijna 3700 mensen vulden de eerste peiling over late gevolgen in. De uitkomsten over werk waren stevig. Van de deelnemers gaf 61 procent aan door late gevolgen beperkt te worden in werk of school. En 57 procent ervoer weinig begrip op het werk. Leidinggevenden en collega’s kregen gemiddeld een 5,4.
Deze peilingen zijn ingevuld door mensen die zich aanmeldden bij een panel, niet door een aselecte steekproef van alle Nederlanders met kanker. De cijfers zeggen dus vooral iets over deze grote groep deelnemers en niet automatisch over iedereen. Maar ze wijzen wel consequent dezelfde kant op, ook in latere peilingen: van de deelnemers met betaald werk gaf in de peiling over verder leven na kanker 67 procent aan in het werk last te hebben van de gevolgen.
Dat maakt dit een preventie vraagstuk, en niet alleen een zorgvraagstuk. Bij kankerpreventie denken de meesten aan wat er vóór de diagnose gebeurt, en terecht: volgens berekeningen van KWF Kankerbestrijding en TNO hangt ongeveer een derde van alle kankergevallen samen met leefstijl en leefomgeving. Maar er is een tweede vormvan preventie die minder aandacht krijgt. Namelijk voorkomen dat iemand die de behandeling heeft doorstaan, alsnog zijn werk kwijtraakt. Ook dat is gezondheidswinst, en die valt bijna helemaal binnen de invloedssfeer van de werkgever.
Late gevolgen zijn langdurige veranderingen op lichamelijk, psychisch of cognitief gebied waardoor het dagelijks functioneren wordt belemmerd. Denk aan vermoeidheid, concentratieproblemen, angst voor terugkeer van de ziekte, of zenuwschade in handen en voeten. Sommige daarvan komen pas jaren na de behandeling opzetten. Volgens NFK heeft 85 procent van de mensen die langer dan tien jaar geleden kanker had, op dit moment nog last van een of meer klachten.
Het lastige is dat vrijwel niemand op de werkvloer die klachten nog koppelt aan de kanker van jaren geleden. Niet de collega’s, niet de leidinggevende, en soms de medewerker zelf ook niet. Wat overblijft is een functioneringsprobleem zonder verklaring. Precies daarom krijgen veel mensen niet de begeleiding of de werkaanpassing die zou helpen.
Wat er dan meestal gebeurt, is schaven. Een uurtje minder, een taak eraf, thuiswerken op woensdag. Elke aanpassing op zich is redelijk, maar samen leiden ze zelden ergens heen. De functie blijft in de kern dezelfde functie, alleen uitgevoerd door iemand met minder energie. Na een jaar staat de teller op minder uren, meer frustratie en een medewerker die zich tekort voelt schieten.
NFK adviseert werkgevers een andere volgorde: "Kijk daarom niet alleen naar de functie, maar vooral naar de persoon en mogelijkheden." Begin dus niet bij de functietitel, maar bij de taken. Welke taken kosten onevenredig veel energie, en welke geven juist energie? Soms blijkt dan dat het werk beter past als je taken tussen collega’s anders verdeelt, of als iemand doorschuift naar een rol die dichter bij zijn of haar huidige mogelijkheden ligt.
Dat is niet vanzelfsprekend makkelijk. Werk of functies aanpassen vraagt lef van beide kanten, en het vraagt van de medewerker dat hij accepteert dat er iets veranderd is. Deelnemers aan het NFK-onderzoek verwoordden dat zelf zo: "Accepteer je nieuwe ik. Ga uit van wat je wel kunt." Maar het is wel eerlijker dan jaren blijven schaven aan iets dat niet meer past.
Een deel van het probleem ontstaat al ver voor de werkvloer. Het Nederlands Kanker Collectief brengt de cijfers over werk en kanker samen en laat zien dat bij 88 procent van de mensen met of na kanker de werksituatie tijdelijk of blijvend verandert. Een kwart gaat minder werken, ruim een kwart stopt tijdelijk. Tegelijk geeft 60 procent aan dat de gevolgen van kanker voor werk niet met hen zijn besproken door zorgprofessionals.
Werk komt in de spreekkamer dus vaak niet aan bod. Dat betekent dat de werkgever een grotere rol heeft dan hij denkt. Als niemand anders het gesprek voert, valt het daar.
Voer het gesprek over taken in plaats van over uren, en voer het opnieuw als er een jaar voorbij is. Schakel bij twijfel een bedrijfsarts consulent oncologie in, een bedrijfsarts met extra kennis van kanker en werk. Gebruik de Roadmap Werkkracht bij kanker als leidraad, zodat duidelijk is wie welke stap zet. En houd er rekening mee dat klachten die nu opduiken te maken kunnen hebben met een behandeling van jaren geleden.
Dat past bij waar #SAM voor staat. Preventie hoeft geen zwaar zorgtraject te zijn. Vaak begint het met de bereidheid om een gesprek eerder te voeren dan gebruikelijk is, en om werk anders in te richten voordat iemand vastloopt. Werkgevers bereiken bijna tien miljoen Nederlanders. Als daar eerder gekeken wordt naar wat wél past, scheelt dat veel mensen een onnodige uitval.
Op maandag 14 september 2026 om 12:00 uur gaat het inspiratie-event Samen tegen kanker hierover verder, met Willemijn Kranenburg van KWF Kankerbestrijding en ervaringsdeskundige Ronald Sluiter.
Nederlands Kanker Collectief. (z.d.). Werk en kanker. Geraadpleegd op 24 augustus 2026,van https://nederlandskankercollectief.nl/doel/werk-en-kanker/
KWF Kankerbestrijding. (2023). Tot 40.000 kankergevallen per jaar zijn te voorkomen. https://www.kwf.nl/nieuws/tot-40000-kankergevallen-per-jaar-zijn-te-voorkomen
Nederlandse Federatie van Kankerpatiënten organisaties. (2017). Late gevolgen van kanker:wat zijn jouw ervaringen? Doneer Je Ervaring.https://nfk.nl/inzichten/doneer-je-ervaring-peilingen/late-gevolgen-van-kanker-wat-zijn-jouw-ervaringen
Nederlandse Federatie van Kankerpatiënten organisaties. (2024). Tools ‘Late gevolgen van kanker(behandelingen) en werk’. https://nfk.nl/middelen/producten/tools-late-gevolgen-van-kankerbehandelingen-en-werk
Nederlandse Federatie van Kankerpatiënten organisaties. (2025). Informatie voor werkgevers: zo ondersteun je een medewerker met kanker.https://nfk.nl/themas/kanker-en-werk/informatie-voor-werkgevers
NederlandseF ederatie van Kankerpatiënten organisaties. (2024). Verder leven met of nakanker, hoe is dat voor jou? Doneer Je Ervaring. https://nfk.nl/inzichten/doneer-je-ervaring-peilingen/verder-leven-met-of-na-kanker-hoe-is-dat-voor-jou
Dit artikel is tot stand gekomen met behulp van AI en zorgvuldig geredigeerd door de redactie van #SAM. We geloven dat AI een waardevol hulpmiddel is om wetenschappelijke kennis toegankelijker te maken voor een breder publiek. Door complexe rapporten te vertalen naar begrijpelijke taal, maken we belangrijke inzichten over preventie beschikbaar voor iedereen, ongeacht opleidingsniveau of achtergrond.
Dit verandert niets aan de inhoud of de waarde van het oorspronkelijke onderzoek. Integendeel: het helpt om de kern en relevantie ervan beter zichtbaar te maken.Onze rol bij #SAM is dan ook om relevant onderzoek op te sporen en te zorgen dat dit bij de juiste persoon terechtkomt, op een manier die aansluit bij hun leefwereld.
We streven naar heldere uitleg, rijk aan voorbeelden en ondersteund met bronverwijzingen, visuals en praktisch toepasbare inzichten. Zo vergroten we samen de bewustwording over gezondheid en maken we preventie écht bereikbaar en begrijpelijk voor iedereen. We werken doorlopend aan het verbeteren van de instructies voor het model.
Heb je tips? Mail ronald@hashtagsam.nl
Terugkeren naar werk na kanker vraagt om het juiste tempo. Ontdek hoe werkgevers terugval & nieuw verzuim helpen voorkomen
2,7 miljoen Nederlanders combineren werk met mantelzorg. Ontdek hoe werkgevers overbelasting en verzuim kunnen voorkomen.
Waarom mannen afhaken bij klassieke hulp en wat wél werkt bij privéstress en zwijgverzuim.