Hoe bereik je de man die zegt dat het goed gaat?
Waarom mannen afhaken bij klassieke hulp en wat wél werkt bij privéstress en zwijgverzuim.
Lees meer
In 2019 publiceerde de NVAB, de beroepsvereniging van bedrijfsartsen, de richtlijn Kanker en werk. De richtlijn is gebouwd op systematisch verzameld wetenschappelijk onderzoek, aangevuld met de ervaring van professionals en de wensen van werkenden met kanker zelf. Opvallend is waar de richtlijn de aandacht legt. Niet op het aantal uren dat iemand weer draait, maar op drie dingen die het werk in de weg zitten: "vermoeidheid, de psychische gezondheid en de cognitieve problemen van de werkende met kanker".
Dat onderscheid klinkt technisch, maar het raakt precies de plek waar het in de praktijk misgaat. Wie terugkomt op het werk, komt namelijk terug met een lichaam dat anders reageert dan voorheen, en vaak ook met een vraag die zelden hardop wordt gesteld: had ik dit kunnen voorkomen, kwam het door al die drukke jaren? Onderzoek onder leiding van het UMC Groningen, dit voorjaar gepubliceerd, laat zien dat het antwoord daarop nee is. In gegevens van ruim 420.000 mensen werd geen bewijs gevonden dat stress of eenzaamheid het risico op kanker verhogen. Wat wél helpt, is aandacht voor hoe iemand weer opbouwt.
Op 14 september staat kanker bij #SAM op de agenda met een inspiratie event 'Samen tegen kanker', met een ervaringsdeskundige en een specialist van KWF. Deze blog gaat over het stukje daarvan dat zich op de werkvloer afspeelt: het moment waarop iemand terugkomt, en het tempo dat daarbij hoort.
Elk jaar horen ongeveer 50.000 mensen in de werkende leeftijd dat zij kanker hebben, meldt de Nederlandse Federatie van Kankerpatiënten organisaties. Doordat we langer doorwerken en steeds meer mensen kanker overleven, groeit die groep. De meesten willen terug naar hun werk, en velen lukt dat ook.
Alleen verloopt die terugkeer zelden zoals een re-integratieschema het voorspelt. Bij een gebroken been bouw je op in een vrij nette lijn. Bij kanker gaat het met piekenen dalen, en juist die dalen worden vaak gelezen als een teken dat iemand het niet aankan, terwijl het gewoon bij het beloop hoort.
Het Nationaal AYA Jong en Kanker Zorgnetwerk geeft hierover een advies dat op het eerste gezicht tegen intuïtief is: "Breid je werk uit op basis van een schema en niet op basis van klachten." De redenering erachter is eenvoudig. Wie opbouwt op gevoel, doet op een goede dag automatisch meer. Die goede dag wordt dan de nieuwe norm, tot het lichaam de rekening presenteert. Wie opbouwt volgens een vooraf gemaakt schema, houdt het tempo stabiel, ook als het even meezit.
Datzelfde zorgnetwerk raadt aan te starten op ongeveer een derde van wat iemand maximaal aankan, en uit te breiden over alle werkdagen in plaats van in hele dagen.Belangrijk is dat re-integratie niet bedoeld is als oefening in volhouden. Het doel is een nieuw evenwicht waarin iemand het werk op de lange termijn prettig kan doen.
Dat het herstel langer duurt dan de uren opbouw suggereert, zie je terug in onderzoek naar werkfunctioneren, de mate waarin gezondheidsklachten iemand hinderen bij het uitvoeren van werk. In een Nederlandse studie onder werknemers die na kanker het werk hervatten, bleef ongeveer een derde twaalf maanden na de start van de werkhervatting onder de grens die als goed functioneren geldt. Deze groep gaf vaker cognitieve klachten aan, zoals moeite met concentratie en geheugen. Dat is een verband, geen bewijs van oorzaak, maar het laat wel zien dat volledig hervat niet hetzelfde is als hersteld.
Promotieonderzoek vanuit de Hogeschool van Amsterdam, uitgevoerd door Ingrid Boelhouwer, wijst dezelfde kant op. Werkenden die meer last hebben van vermoeidheid en cognitieve klachten functioneren minder goed in hun werk en hebben vaker burn-outklachten. Lichamelijke klachten spelen daarbij een kleinere rol. Uit datzelfde onderzoek komt ook een hoopvoller signaal: mensen in loondienst functioneren beter als zij steun ervaren van hun leidinggevende en collega’s.
Hier zit de winst voor werkgevers. Een terugval kost een medewerker maanden en een organisatie een tweede verzuimperiode, terwijl de ingreep die het had kunnen voorkomen klein is. Maak het opbouwschema samen met de bedrijfsarts en leg vast dat er niet versneld wordt op goede dagen. Vraag in het gesprek niet alleen hoeveel uur iemand draait, maar of het lukt om na het werk nog iets over te houden voor de avond. Plan evaluatiemomenten door, ook als iemand alweer volledig aan het werk is, want late gevolgen dienen zich soms pas maanden later aan.
Zorg daarnaast dat de leidinggevende niet in zijn eentje staat. Er zijn bedrijfsartsen met extra kennis van kanker en werk, de bedrijfsartsconsulenten oncologie, en er is de Roadmap Werkkracht bij kanker die stap voor stap beschrijft wie wat doet. Goede begeleiding voorkomt dat iemand langer thuiszit dan nodig is.
Voor #SAM raakt dit de kern van waar preventie over gaat. Bijna tien miljoen Nederlanders hebben een werkgever, en juist op die plek wordt het tempo bepaald waarin iemand terugkomt. Preventie is hier niet ingewikkeld of medisch. Het is de afspraak om niet te versnellen als het even goed gaat.
Op maandag 14 september 2026 om 12:00 uur staat dit thema centraal tijdens het inspiratie-event Samen tegen kanker, met Willemijn Kranenburg van KWF Kankerbestrijding en ervaringsdeskundige Ronald Sluiter.
Nationaal AYA Jong en Kanker Zorgnetwerk. (z.d.). Re-integratie. Geraadpleegd op 24 augustus2026, van https://ayazorgnetwerk.nl/ik-en-mijn/werk-reintegratie/re-integratie/
Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties. (z.d.). Werken met of na kanker.Geraadpleegd op 24 augustus 2026, vanhttps://nfk.nl/themas/kanker-en-werk/werken-met-of-na-kanker
Nederlandse Federatie van Kankerpatiëntenorganisaties. (2023). Promotie: Werken na kanker.Wat is belangrijk om goed te kunnen functioneren? Geraadpleegd op 24 augustus2026, vanhttps://nfk.nl/actueel/nieuws/promotie-werken-na-kanker-wat-is-belangrijk-om-goed-te-kunnen-functioneren
NVAB. (2019).Richtlijn Kanker en werk. Utrecht: Nederlandse Vereniging voor Arbeids- enBedrijfsgeneeskunde.https://nvab-online.nl/app/uploads/2024/10/RL_Kanker_en_werk_2019.pdf
Rijksuniversiteit Groningen & UMC Groningen. (2026). Stress en eenzaamheid verhogen hetrisico op kanker niet.https://www.rug.nl/about-ug/latest-news/news/archief2026/nieuwsberichten/0323-umcg-kanker
Tijdschriftvoor Bedrijfs- en Verzekeringsgeneeskunde. (2022). Functioneren in werk nakanker.https://www.tbv-online.nl/magazine-artikelen/functioneren-in-werk-na-kanker/
Dit artikel istot stand gekomen met behulp van AI en zorgvuldig geredigeerd door de redactievan #SAM. We geloven dat AI een waardevol hulpmiddel is om wetenschappelijkekennis toegankelijker te maken voor een breder publiek. Door complexe rapportente vertalen naar begrijpelijke taal, maken we belangrijke inzichten overpreventie beschikbaar voor iedereen, ongeacht opleidingsniveau of achtergrond.
Dit verandert niets aan de inhoud of de waarde van het oorspronkelijke onderzoek.Integendeel: het helpt om de kern en relevantie ervan beter zichtbaar te maken.Onze rol bij #SAM is dan ook om relevant onderzoek op te sporen en te zorgen dat dit bij de juiste persoon terechtkomt, op een manier die aansluit bij hun leefwereld.
We streven naarheldere uitleg, rijk aan voorbeelden en ondersteund met bronverwijzingen,visuals en praktisch toepasbare inzichten. Zo vergroten we samen debewustwording over gezondheid en maken we preventie écht bereikbaar enbegrijpelijk voor iedereen. We werken doorlopend aan het verbeteren van deinstructies voor het model.
Heb je tips?Mail ronald@hashtagsam.nl
Waarom mannen afhaken bij klassieke hulp en wat wél werkt bij privéstress en zwijgverzuim.
Waarom privéstress bij mannen vaak onzichtbaar blijft tot het leidt tot uitval en zwijgverzuim.
Waarom mannen blijven doorwerken met privéstress en waarom organisaties de signalen vaak missen.